تنخواه گردان چیست و چه تفاوتی با صندوق دارد؟

در این بخش از مجموعه آموزش‌های مکانیزم حسابداری تنخواه گردان با تنخواه گردان و تنخواه دار و تفاوت آن با صندوق و نیز انواع تنخواه گران و دستور العمل اجرا با در نظر گرفتن حد مجاز اولیه و ثانویه آشنا خواهیم شد.

تنخواه گردان چیست و چه تفاوتی با صندوق دارد؟

در این بخش از مجموعه آموزش‌های مکانیزم حسابداری تنخواه گردان با تنخواه گردان و تنخواه دار و تفاوت آن با صندوق و نیز انواع تنخواه گران و دستور العمل اجرا با در نظر گرفتن حد مجاز اولیه و ثانویه آشنا خواهیم شد.

تنخواه گردان چیست و چه تفاوتی با صندوق دارد؟

در این بخش از مجموعه آموزش‌های مکانیزم حسابداری تنخواه گردان با تنخواه گردان و تنخواه دار و تفاوت آن با صندوق و نیز انواع تنخواه گران و دستور العمل اجرا با در نظر گرفتن حد مجاز اولیه و ثانویه آشنا خواهیم شد.

تعریف تنخواه گردان و دستور العمل اجرا با در نظر گرفتن حد مجاز اولیه و ثانویه

آشنایی با حساب تنخواه گردان

سیر رو به رشد و جارى در موسسات و شرکتها باعث شده فعالیت ها نیز افزایش یابد؛ به این نکته باید  توجه داشت که هریک از فعالیت هاى کوچک و بزرگ مستلزم صرف هزینه هاى بسیارى می باشد ،با علم به اینکه براى پرداخت هریک از این هزینه ها نیاز به انجام مراحل ادارى و همچنین صرف وقت فراوان می باشد، به همین دلیل از راه حل جالب و کم ریسکی در شرکتها استفاده می نمایند که فرایند آن را توضیح می دهیم.

تنخواه گردان چیست و چه تفاوتی با صندوق دارد؟ آموزش حسابداری در آکادمی رشد مالی

براى تهیه لوازم پذیرایی دفتر یا خرید ملزومات ادارى مانند قلم و کاغذ، پرداخت هاى که براى هزینه حمل و نقل و باربرى پرداخت می شود و یا هزینه آژانس، هزینه پیک و چنین مواردى مقرون به صرفه نیست که چکی براى هریک از این موارد از حساب شرکت کشیده شود؛ بنابراین شرکتها براى سهولت در کار و انجام امور روزمره در موسسه مقدارى وجه نقد براى پرداخت چنین منابع جزئی نگهدارى می نمایند که این وجه بعنوان وجه تنخواه یا وجه تنخواه گردان نامیده می شود . 

این وجه تحویل یکی از پرسنل موسسه یا شرکت می باشد که در زمان انجام هزینه ها و پرداخت آن مدارک مثبته پرداخت که تحت عنوان رسید پرداخت می باشد، به همراه فاکتور یا قبض مربوطه را تنخواه گردان از دریافت کننده وجه دریافت می نماید. 

این هزینه ها هرچند جزئی هستند، اما با گذشت زمان بدلیل حجم بالاى این پرداخت ها از سوى تنخواهگردان در یک دوره مالی ممکن است که از مبلغ چشمگیرى برخوردار شوند و به همین دلیل مسولیت حائز اهمیت تنخواه را به فردى می دهند تا بتوانند درهر دوره حساب تنخواه را مورد بررسی و کنترل قرار دهند . 

بنابراین به طور کلی، هدف از ایجاد تنخواه، پرداخت سریع بهاى خدمات و کالاهایی است که به طور روزمـره در جریـان فعالیـت شرکت خریده میشود و همچنین ایجاد سهولت و تسریع در امر پرداخت و  کاهش حجم و هزینه عملیات پرداخت از طریق بانک و نیز افزایش میزان کنترل وجوه نقد است.  

تنخواه گردان روند پرداخت را بدون نیاز به صدور چک یا دیگر اوراق بهادار تسریع میکند. هر موسسه مبلغ معینی را در بودجهسالانه خود به عنوان تنخواه گردان تعیین میکند و آن را در مقابل رسید به یک یا چند کارمند میسپارد تا بسته به نیاز خرجکنند. در پایان سال مالی یا در دورههاى کوتاهتر به حساب تنخواه گردان و صورت خرجها رسیدگی میشود و اگر مبلغی از آن باقیمانده باشد به شرکت باز گردانده میشود.

مثال: هزینه هاى زیر بررسی می شود و هر کدام از پرداختها از بانک یا از تنخواه گردان انجام می گیرد:

مثال پرداختی تنخواه گردانی

بنابراین، می توان بر حسب تجربه، دریافت که چه هزینه هایی در زمره هزینه هاى قابل قبول براى تنخواه هستند و چه هزینه هایی را تنخواه اجازه ندارد پرداخت نماید. البته موارد مجاز براى انجام هزینه تنخواه، براى هر شرکتی متفاوت است و هر شرکت بنا بر نیازهاى خاص خود، اجازه پرداخت موارد و همچنین مبالغ خاص را میدهد.

تنخواه دار: کسی که مبلغ مشخصی پول نقد موسسه را در اختیار دارد و با توجه به رفتار حرفه اى ، حسن نیت و استفاده صحیح و درست، به نحوى که در امانت خیانت ننماید، پرداخت مبالغ هزینه هاى جزئی موسسه را بر عهده دارد. 

تفاوت صندوق و تنخواه گردان چیست؟

با وجود برخی شباهت بین حساب صندوق و تنخواه گردان تفاوت هایی نیز بین آنها وجود دارد که درباره آن توضیح داده می شود: 

۱- وجه نزد صندوق، در اختیار فردى است که مسئول خرید نمی باشد در حالیکه غالبا تنخواه در دسترس افرادى قرار می گیرد که مستقیما با فرآیند خرید در ارتباط هستند. 

۲- تنخواه معمولا براى پرداختهاى جزیی و مستمر شرکتها می باشد حال آنکه صندوق عموما در شرکتهایی استفاده می شود که در عملیات جارى آنها دریافت و پرداخت وجه نقد نیاز می باشد مانند فروشگاه هاى زنجیره اى و سوپر مارکت ها. 

۳- مبلغ تنخواه معمولا داراى سقف مشخصی می باشد که با توجه به هزینه ها و آیین نامه هاى داخلی شرکت تعیین می گردد ولی در حساب صندوق این محدودیت وجود ندارد و هر میزان وجه نقد در آن می تواند موجود باشد. 

۴- معمولا براى صندوق، تمام پرداختها و بیشتر دریافتها حتما با دریافت تاییدیه از مدیران اجام می گیرد ولی تنخواه با هر بارانجام هزینه هاى متعدد، آن ها  را به طور خلاصه بر روى روکش تنخواه ثبت نموده و اسناد مثبته هزینه ها یا خریدها را بهروکش ضمیمه نموده و از واحد مالی و مدیریت تاییدیه دریافت می نماید. به عبارتی هزینه ها بر اساس ن وع هزینه هاى مجاز و مبالغ مجازى که در دستورالعمل تنخواه آمده است، انجام گرفته و سپس روکش تنخواه تهیه می شود و  در انتها هر روکش براى تاییدیه نهایی به واحد مالی و سپس براى مدیریت ارسال می گردد و پس از انجام  این تاییدیه ها، مبالغ هزینه اى ب راى تنخواه مجددا شارژ می گردند. 

۵- تنخواه در طی مدت زمانی معین و یا اتمام وجه، تسویه و یا شارژ می شود در حالیکه این مورد در خصوص صندوق انجام نمی شود. 

۶- وجه موجود در تنخواه گردان، طلب شرکت از شخص تنخواه دار می باشد و در صورتی که در پایان سال داراى مانده باشد باید به حساب بانکی شرکت واریز شود و یا به صندوق عودت گردد. در حالیکه صندوق دارایی شرکت می باشد و در پایان سال در سرفصل نقد و بانک طبقه بندى می شود.  

نکته : هر دوى تنخواه گردان و صندوق در دسته داراییهاى یک شرکت جاى دارند ولیکن تنخواه گردان پس از بستن در حسابهاى دریافتنی (زیر مجموعه اى از داراییهاى جارى) و صندوق در داراییهاى جارى و تحت همین عنوان دسته بندى می گردند.

انواع تنخواه گردان کدامند؟

مسئول تنخواه گردان براساس سیاستهاى داخلی و نیاز مدیریت عموما” به یکی از دو صورت زیر انجام وظیفه می نماید.

الف – مسئول تنخواه گردان خود انجام دهنده هزینه ها و خریدهاى مربوطه اسـت کـه در ایـن صـورت جهـت پرداختهـا بـرگپرداخت خاصی در نظر گرفته نمی شود و اسناد خرید یا هزینه، خود مبناى تهیه صورتخلاصه پرداختهاى تنخـواه (گـردان روکشتنخواه گردان) قرار می گیرند. تنخواه گردان نزد ماموران خرید نیز در این طبقه بندى قرار میگیرد.

ب – در این نوع از تنخواه، مسئول تنخواه گردان صرفا” پرداخت کننده است و انجام عملیات خرید یا هزینـه در حیطـه وظـایف وى نمی باشد. در این صورت جهت کلیه پرداختها فرم برگ پرداخت صادر می گردد و بر ایـن اسـاس صورتخلاصـه پرداختهـاى تنخواه گردان تهیه می شود. تنخواه گردان موجود در اداره حسابدارى از این نمونه می باشد.

ایجاد دستورالعمل تنخواه گردان

همانطور که در مقدمه ذکر شده تنخواه گردان به منظور خرید اجناس و خدماتی که بهاى آنها کمتر از مبلغ معینی است ایجـاد می شود. (البته ماهیت پرداخت هاى مجاز از محل تنخواه گردان بایستی دقیقا” مشخص گردد.)

عموما” میزان ریالی تنخواه گردان براساس ١- حجم احتیاجات شرکت و ٢- براى مدت معینی تعیین می گردد.
بنـابراین هنگـام ایجاد تنخواه گردان نکات زیر حائز اهمیت می باشد:

الف – تعیین میزان وجه نقد مورد نیاز در روز. این میزان با استفاده از تجربه موجود در عملیات سـال قبـل و همچنـین بهمـراه تعدیل بابت پیش بینی نرخ تورم درسال جارى انجام می گیرد.  

‌ب – برآورد دوره تنخواه گردان (فاصله زمانی بین دو درخواست واریز هزینه هاى انجام شده)  

ج – برآورد مدت واریز (مدتی که بازپرداخت هزینه هاى تنخواه گردان بطول می انجامد)- یعنی تنخواه گردان بر اسـاس هزینـه هایی که انجام می دهد، هر چند وقت یکبار مجددا شارژ گردد. 

جهت ایجاد دستورالعمل تنخواه گردان ضرورى است که ابتدا مسئولین امور، هدف از ایجاد تنخواه گـردان و ماهیـت پرداختهـاى آن را تعیین نموده و بر این اساس میزان مخارج روزانه قابل پرداخت از محل تنخواه گردان را برآورد نمایندإ سپس مشخص گردد که دوره تنخواه گردان مورد نظر مدیریت معادل چند روز می باشد. در همین حال لازم است که مدت واریز تنخـواه گـردان نیـز مشخص گردد. 

نکته: از حاصلضرب متوسط مخارج روزانه در دوره تنخواه گردان و مدت واریز میتوان به میزان وجه مورد نیاز جهت ایجاد تنخواه گردان دست یافت.

عموما” پرداختهاى تنخواه گردان داراى دو حد مجاز میباشد:

الف – حد مجاز اولیه: حد مبالغی می باشد که مستقیما” توسط مسئول تنخواهگردان و بـدون اخـذ تاییـد از مقـام بـالاتر قابـل پرداخت میباشد.

ب – حد مجاز ثانویه: حد مبالغی است که از میزان حد مجاز اولیه تجاوز کرده باشد که توسط تنخواهگران و فقط پس از تصویب مقام ذیصلاح قابل پرداخت خواهد بود. به عبارتی دیگر، پس از آنکه استفاده از حد مجاز اولیه، تنخواه گردان را با کمبود وجه نقد مواجه نمود، می توان مبلغ اصلی آن را مجددا افزایش داد و این حد شارژ مجدد، همان حد مجاز ثانویه است. پس از تعیین مبلغ تنخواه گردان، وجه مزبور در مقابل اخذ تضمین کافی در اختیار مسئول تنخواهگردان قرار میگیرد.

نکته: در صورتیکه مبلغ مزبور به حساب بانکی متصدى تنخواه گردان واریز گردد ، باید توجه داشت کـه حسـاب شخصـی او بـا حساب تنخواه مشترک نباشد.

نکته : شارژ مجدد با حد مجاز ثانویه متفاوت است. در شارژ مجدد، تنخواه گردان به ازاى فاکتورهاى هزینه یا خریدى کـه انجـام داده و درست به همان مبالغ شارژ می گردد؛ در صورتی که در حد مجاز ثانویه، مبلغ اصلی شارژ تنخواه گردان افزایش می یابد.

مرتضی ایمانی مدیر آکادمی رشد مالی و مدرس حسابداری و مالیات morteza imani
مرتضی ایمانی
مدرس: مرتضی ایمانی
Morteza Imani

مرتضی ایمانی هستم، فارغ التحصیل کارشناسی حسابداری و مدیر آکادمی رشد مالی . از سال ۱۳۸۹ تمرکز خود را بر روی مباحث مالی و مالیاتی و به ویژه آموزش حسابداری قرار داده و پس از کسب تجربه و دانش ارزشمند تصمیم گرفتم تا ثمره آن را با دیگران به اشتراک بگذارم.

تجربه من در راه اندازی و ارائه آموزش‌های در مجموعه هایی چون مؤدی‌نت ، مدیران صنعت و همچنین مشاوره آموزش در شرکتهای و صنایع مختلف به من آموخته است که هرچه بیشتر دانش خود را عرضه کنی اشتیاق بالاتری برای یادگیری خواهی داشت.

آموزش نقطه شروع حسابداری

در این دوره شما با مفاهیم اولیه و روند عملی کار حسابداری آشنا خواهید شد، مفاهیمی چون پروسه شناسایی و ثبت رویدادهای مالی، شناسایی ماهیت حسابها، روش ثبت رویدادهای مذکور در دفاتر روزنامه و کل و تهیه ترازنامه آزمایشی، را خواهید آموخت. (این دوره شامل ۳ ساعت آموزش ویدئویی و کاملا رایگان است)

پرسش و پاسخ

نظرات و هر سوالی که در مورد این بخش دارید با ما درمیان بگذارید و پاسخ خود را دریافت کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

امتیاز شما به این محتوا
Loading...

دوره جامع مالیات حقوق و دستمزد ۱۴۰۰

(Certificate+) به همراه ارائه گواهینامه قابل استعلام

تخفیف ۲۵ درصدی فقط تا ۳۱ اردیبهشت ماه

Days
Hours
Minutes
Seconds
پشتیبانی آکادمی رشد مالی
مبینا سعادت

سلام، مبینا سعادت هستم.

به شما کمک می‌کنم که متناسب با تجربه و نیاز خود کارگاه مناسب را انتخاب کنید.

خوشحال میشم که در واتس اپ پاسخگوی شما باشم.

0936-0881886