طبقه بندى هزینه ها در حسابدارى بهاى تمام شده (حسابداری مدیریت) چگونه است؟

در این بخش از مجموعه آموزش‌های حسابداری بهای تمام شده به طبقه بندی هزینه های در حسابداری مدیریت به ویژه مستقیم ، غیر مستقیم و نیز هزینه های ثابت و متغیر می پردازیم.

طبقه بندى هزینه ها در حسابدارى بهاى تمام شده (حسابداری مدیریت) چگونه است؟

در این بخش از مجموعه آموزش‌های حسابداری بهای تمام شده به طبقه بندی هزینه های در حسابداری مدیریت به ویژه مستقیم ، غیر مستقیم و نیز هزینه های ثابت و متغیر می پردازیم.

طبقه بندى هزینه ها در حسابدارى بهاى تمام شده (حسابداری مدیریت) چگونه است؟

در این بخش از مجموعه آموزش‌های حسابداری بهای تمام شده به طبقه بندی هزینه های در حسابداری مدیریت به ویژه مستقیم ، غیر مستقیم و نیز هزینه های ثابت و متغیر می پردازیم.

طبقه بندى هزینه ها به طبیعی و ارتباط با محصول و حجم تولید

هزینه ها در حسابداری بهای تمام شده از دیدگاههای متفاوتى طبقه بندی شده اند. هزینه ها به شکلى کلى به ۳ طبقه تقسیم مى شوند و هر طبقه بندی خود به گروه هایى تقسیم خواهد شد. 

الف-  طبقه بندی طبیعى هزینه ها  
ب-  طبقه بندی هزینه ها براساس ارتباط آنها با تولید محصول  
ج-  طبقه بندی هزینه ها براساس ارتباط با حجم و تعداد تولید

طبقه بندى هزینه ها در حسابدارى بهاى تمام شده (حسابداری مدیریت) چگونه است؟ آموزش حسابداری در آکادمی رشد مالی

الف- طبقه بندى طبیعى هزینه ها

در این طبقه بندی هزینه ها به
الف ) هزینه های ساخت (تولید ) و
ب ) هزینه های تجاری تفکیک خواهند شد. 

الف ) هزینه های ساخت : هزینه هایى که در کارخانه ها جهت تولید کالا و محصول مصرف و ایجاد مى شوند مانند مواد اولیهمصرفى، هزینه دستمزد و سایر هزینه های تولید 
ب ) هزینه های تجاری : هزینه هایى که برای ساخت محصول انجام مى گیرند ولى در قسمت ساخت ایجاد نشده و در سایر بخشها مانند بخش اداری، بخش توزیع و فروش و سایر قسمتها ایجاد مى شوند. به طور معمول به هزینه های تجاری هزینه های عملیاتى نیز گفته مى شود. 

ب- طبقه بندى هزینه ها براساس ارتباط آنها با تولید محصول

در حسابداری بهای تمام شده، هزینه ها براساس ارتباط آنها با تولید به ٢ گروه الف) مستقیم و ب) غیرمستقیم تقسیم مى شوند. 

الف ) هزینه هاى مستقیم : همچنانکه مشخص مى باشد هزینه هایى مى باشند که ارتباط مستقیم با تولید دارند و مى توان آنها را در کالاهای تولید شده مشخص نمود یا به مرحله ای از ساخت یا سفارش تولید ارتباط داد .مشخص ترین این هزینه ها مواد اولیه و دستمزد مستقیم تولید مى باشد .موادی که مستقیماً در تولید یک کالا نقش دارند مواد مستقیم تولید مى باشند به عنوان مثال چوبى که در ساخت میز و صندلى، چرمى که در ساخت کفش و یا شیری که در ساخت بستنى به کار مى رود مواد مستقیم تولید مى باشند و یا دستمزد کارگرانى که در خط تولید کار مى کنند و در تولید کالا نقش دارند دستمزد مستقیم تولید محسوب مى شود. 

ب ) هزینه هاى غیرمستقیم : هزینه های غیرمستقیم هزینه هایى مى باشند که در تولید محصول نقش اصلى را ندارند.

هرچند برای تولید محصول لازم اند و برای ساخت محصول ایجاد مى شوند لیکن ارتباط مستقیمى با محصول ندارند. این هزینه ها را به سادگى نمى توان به یک مرحله از ساخت و یا یک سفارش معین و مشخص ارتباط داد هرچند که این هزینه ها در طى تولید صورت پذیرفته اند مانند هزینه های سوخت و برق مصرفى سالن و کارگاه تولید، روغن مصرفى جهت ماشین آلات تولیدی و سایر موارد مشابه و یا حقوق و دستمزد غیرمستقیم پرداختى در جهت تولید مانند حقوق سرکارگران و یا نگهبانان که به عنوان هزینه های غیرمستقیم شناسایى مى شوند و یا هزینه استهلاک ساختمان کارخانه که نمى توان آن را به یک تولید مشخص مرتبط کرد نمونه هایى از هزینه های غیرمستقیم مى باشند مواد غیرمستقیمى که در جهت تولید مصرف مى شوند نیز مى توانند به عنوان هزینه های غیرمستقیم تلقى شوند موادی مانند چسب مصرفى در ساخت کفش و یا میخ در ساخت میز و صندلى مواد غیرمستقیم تولید محسوب مى شوند البته وجود این هزینه ها گاهى الزامى است ولى به دلیل ناچیز بودن و یا غیرقابل تفکیک بودن به یک محصول آنها را به عنوان هزینه های غیرمستقیم شناسایى مى کنند. به هزینه های غیرمستقیم سربار ساخت یا سربار تولید نیز گفته مى شود.

ج- طبقه بندى هزینه ها براساس ارتباط آنها با تغییر حجم و تعداد تولید

در این طبقه بندی ارتباط تغییر هزینه با تغییر در حجم تولید بررسى مى گردد .  برای برخى از هزینه ها تغییر مقدار و تعداد تولید اثری بر آنها نخواهد داشت و  برای برخى دیگر با تغییر در حجم تولید تغییر خواهند کرد که با توجه به این شرایط هزینه ها به ٣ گروه
الف ) هزینه های ثابت
ب ) هزینه های متغیر
ج ) هزینه های مختلط تقسیم مى شوند. 

الف ) هزینه هاى ثابت : هزینه های ثابت هزینه هایى مى باشند که با تغییر حجم تولید تا سطح مشخصى از تولید تغییر نخواهند کرد .به طور کلى هزینه های ثابت دارای مشخصاتى مى باشد که هرگاه این خصوصیات در هزینه مشاهده شد مى توان آنرا به عنوان این گروه از هزینه ها طبقه بندی کرد. 

١-  این هزینه ها در سطوح مختلف تولید در کل ثابت مى باشند. 
٢- سهم هزینه ثابت یک واحد کالا با افزایش تعداد تولید کالا کاهش مى یابد و برعکس 
٣-  کنترل وقوع این هزینه ها از طریق مدیران اجرایى صورت مى پذیرد. 

نمونه بارز و مشخص این هزینه ها : حقوق مدیران تولید، استهلاک ساختمان و ماشین آلات، بیمه ساختمان و ماشین آلات، اجاره محل کارخانه و سایر موارد مشابه مى باشد.

مثال: هزینه استهلاک ماشین آلات تولید در شرکت تولیدی پگاه، ۱۰۰،۰۰۰،۰۰۰ریال به صورت سالانه است. این هزینه در طى دوره مالى و به منظور انجام فرایند تولید ثابت است. در این شرکت، خواه ۱ واحد محصول تولید شود و یا ۲۰۰ واحد و یا حتى ۲،۰۰۰ واحد، هیچ تفاوتى در این هزینه ایجاد نخواهد شد. 

□ هزینه های ثابت خود به ٣ دسته تقسیم مى شوند: 

الف ) هزینه های ثابت ظرفیت کارخانه :هزینه های ثابت ظرفیت کارخانه هزینه هایى  است که  با تجهیزات و امکانات تولیدی کارخانه رابطه مستقیم دارند. هزینه های استهلاک ماشین آلات و تجهیزات و تأسیسات نمونه هایى از هزینه های ثابت کارخانه مى باشند. 

‌ب ) هزینه های ثابت بهره برداری : هزینه هایى مى باشند که با کاربری و بهره برداری ا ز تجهیزات تولیدی ارتباط مستقیم دارند .مانند هزینه های بیمه ساختمان و تجهیزات و ماشین آلات 

‌ج ) هزینه های ثابت برنامه ای :هزینه های ثابتى مى باشند که با اتخاذ تصمیمات  مدیران کارخانه مرتبط بوده و در راستای برنامه ریزی آینده ایجاد مى شوند؛ مانند هزینه های تحقیق و پژوهش، هزینه های تبلیغات و بازاریابى. 

 ب ) هزینه هاى متغیر : هزینه های متغیر هزینه هایى مى باشند که کل مبلغ آنها با تغییر در سطح تولید و میزان تولید تغییر مى کند .یعنى با افزایش مقدار تولید و حجم تولید این هزینه ها در کل افزایش مى یابند و با کاهش در میزان تولید این هزینه ها در کل کاهش خواهند یافت .نمونه مشخص این هزینه ها مواد مستقیم و دستمزد مستقیم مى باشند. 

هزینه های متغیر نیز ویژگى و مشخصه ای دارند که برای تشخیص این هزینه ها مى توان آنها را به صورت زیر برشمارد. 

١-  این هزینه ها در کل در ارتباط مستقیم با تولید مى باشند یعنى با افزایش تولید افزایش و با کاهش تولید در کل کاهش مى یابند. 
٢- هزینه متغیر یک واحد کالا ثابت مى باشد حتى اگر تعداد تولید نیز کاهش یا افزایش پیدا کند. 
٣-  به شکل ساده و آسان قابل تخصیص به دایره تولیدی مى باشند. 

نمونه بارز این هزینه ها مواد مستقیم مصرفى تولید و دستمزد مستقیم مى باشد. 

مثال: فرض کنید برای ساخت ۶ عدد میز ۴ متر مربع چوب نیاز است حال اگر بخواهیم ۱۲ عدد میز تولید کنیم حتماً ۸ متر مربع چوب که مواد اولیه و مستقیم تولید محسوب مى شود نیاز مى باشد. مى بینید که با افزایش میزان تولید هزینه مواد مستقیم در کل نیز افزایش پیدا خواهد کرد. ولیکن باید توجه داشته باشید که هیچگاه با افزایش  میزان تولید، میزان مواد مستقیم ساخت یک عدد میز تغییر نمى کند یعنى ساخت یک عدد میز حتما ۱/۵ = ۶/۴ مربع چوب نیاز دارد و با چوب کمتر و یا با چوب بیشتر نمى توان میز ساخت. بنابراین هزینه مواد مستقیم در یک واحد ثابت مى باشد. در ضمن این هزینه به راحتى قابل پیشگیری در ساخت محصول مى باشد و مى توان هزینه چوب مصرفى را در ساخت میز مشاهده نمود. 

ج ) هزینه هاى مختلط: برخى از هزینه ها از دو قسمت متغیر و ثابت تشکیل شده اند این هزینه ها به شکلى مى باشند که تا حد مشخصى از تولید با افزایش یا کاهش تولید بخش ثابت آنها تغییر نمى کند و این در صورتى است که بیش از حد مشخص تولید با تغییر در حجم تولید این هزینه ها افزایش یا کاهش خواهند یافت. 

مثال: از این دسته از هزینه ها مى توان   به هزینه برق مصرفى کارخانه اشاره کرد .برقى که جهت روشنایى سالن کارخانه به کار مى رود تقریباً ثابت است چه تولید کم و چه زیاد باشد ولیکن برق مصرفى ماشین آلات با تغییر در حجم و میزان تولید تغییر خواهد کرد .بنابراین هزینه برق مصرفى کارخانه مى تواند  مختلط باشد. هزینه برق مصرفى کارخانه را مى توان به یک بخش ثابت (هزینه اشتراک) و یک بخش متغیر که بر اساس میزان تولید تغییر مى کند تفکیک نمود. 

مرکز هزینه و دوایر خدماتى و تولیدى

در مؤسسات تولیدی واحدها یا قسمتهایى که موجب بوجود آمدن هزینه مى گردند و در ایجاد آنها سهیم مى باشند را به عنوان مرکز هزینه شناسایى مى کنند .در واقع مرکز هزینه قسمتى از کارخانه است که در آنجا برای تولید محصول یا انجام خدمات هزینه ای صورت مى پذیرد .عموماً مراکز هزینه دوایر تولید مى باشند هرچند ممکن است یک دایره خود از چند مرکز هزینه تشکیل شده باشد و این در حالى است که یک سفارش ساخت یا یک مرحله از تولید یا یک قسمت از خط تولید و یا هریک از ماشین آلات تولیدی که زیر مجموعه ای از یک دایره تولیدی هستند یک مرکز هزینه باشند .باید توجه داشته باشید هر چه مراکز هزینه بیشتر باشد کنترل هزینه ها با دقت بیشتری صورت مى پذیرد . در مؤسسات تولیدی به طور کلى مراکز هزینه به دو دسته دوایر تولیدی و دوایر خدماتى تقسیم مى شوند. 

دوایر تولیدى : واحدها و دوایری مى باشند که در تولید و ساخت محصول به طور مستقیم نقش دارند و فعالیت تولیدی در آن بخش صورت مى پذیرد. 

مثال: دایره برش، دایره جوش، دایره مونتاژ، دایره رنگ کاری نمونه هایى از دوایر تولیدی یک کارگاه یا کارخانه فلزی مى باشند. 

دوایر خدماتى : دوایری مى باشند که به طور مستقیم در ساخت محصول نقش نداشته ولیکن به سایر دوایر چه تولیدی و چه خدماتى، خدمات ارائه مى نمایند مانند دایره رستوران، ایمنى و آتش نشانى، دایره تعمیرات، یا دایره حسابداری. در مؤسسات تولیدی باید ارتباط هر هزینه با مرکز هزینه مشخص مى شود و تعیین گردد هر مرکز هزینه چه سهمى در ایجاد هزینه خواهد داشت. 

گروه‌هاى هزینه سربار در حسابدارى بهاى تمام شده

سربار به طور کلى به سه گروه عمده زیر تقسیم مى گردد: 
الف-  سربار ساخت 
ب-  سربار اداری و تشکیلاتى 
ج- سربار توزیع و فروش 

سربار ساخت : در واقع شامل هزینه های تولید به غیر از مواد خام مصرفى و دستمزد مستقیم تولید مى باشد. هزینه های سربار ساخت را در حساب سربار ساخت نشان مى دهند در ضمن با نامهای دیگری چون سربار کارخانه یا هزینه های غیرمستقیم تولید و یا هزینه های عمومى کارخانه نام برده مى شوند . 

□ حساب سربار ساخت به حساب کالای در جریان ساخت منتقل مى شود. در ادامه توضیحات بیشتر ارائه مى گردد. 

سربار ادارى و تشکیلاتى و سربار توزیع و فروش : این سربارها در حسابهای سربار اداری و سربار توزیع و فروش ثبت شده و به عنوان هزینه های دوره شناسایى مى شوند و به حساب سود و زیان انتقال مى یابند. 

مرتضی ایمانی مدیر آکادمی رشد مالی و مدرس حسابداری و مالیات morteza imani
مرتضی ایمانی
مدرس: مرتضی ایمانی
Morteza Imani

مرتضی ایمانی هستم، فارغ التحصیل کارشناسی حسابداری و مدیر آکادمی رشد مالی . از سال ۱۳۸۹ تمرکز خود را بر روی مباحث مالی و مالیاتی و به ویژه آموزش حسابداری قرار داده و پس از کسب تجربه و دانش ارزشمند تصمیم گرفتم تا ثمره آن را با دیگران به اشتراک بگذارم.

تجربه من در راه اندازی و ارائه آموزش‌های در مجموعه هایی چون مؤدی‌نت ، مدیران صنعت و همچنین مشاوره آموزش در شرکتهای و صنایع مختلف به من آموخته است که هرچه بیشتر دانش خود را عرضه کنی اشتیاق بالاتری برای یادگیری خواهی داشت.

آموزش نقطه شروع حسابداری

در این دوره شما با مفاهیم اولیه و روند عملی کار حسابداری آشنا خواهید شد، مفاهیمی چون پروسه شناسایی و ثبت رویدادهای مالی، شناسایی ماهیت حسابها، روش ثبت رویدادهای مذکور در دفاتر روزنامه و کل و تهیه ترازنامه آزمایشی، را خواهید آموخت. (این دوره شامل ۳ ساعت آموزش ویدئویی و کاملا رایگان است)

پرسش و پاسخ

نظرات و هر سوالی که در مورد این بخش دارید با ما درمیان بگذارید و پاسخ خود را دریافت کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

امتیاز شما به این محتوا
Loading...

دوره جامع مالیات حقوق و دستمزد ۱۴۰۰

(Certificate+) به همراه ارائه گواهینامه قابل استعلام

تخفیف ۲۵ درصدی فقط تا ۳۱ اردیبهشت ماه

Days
Hours
Minutes
Seconds
پشتیبانی آکادمی رشد مالی
مبینا سعادت

سلام، مبینا سعادت هستم.

به شما کمک می‌کنم که متناسب با تجربه و نیاز خود کارگاه مناسب را انتخاب کنید.

خوشحال میشم که در واتس اپ پاسخگوی شما باشم.

0936-0881886