مالیات بازار سرمایه و بورس

اصلی‌ترین مزایای مالیاتی برای یک شرکت بر اساس ماده ۱۴۳ قانون مالیات‌های مستقیم، بخشودگی درصدی از مالیات بر درآمد حاصل از فروش کالا یا سهام است. این بخشودگی، به میزان ۱۰% برای کالاهای بورسی و سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس و ۵% برای سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بازار خارج از بورس تعیین شده است. علاوه بر این، در صورتی که شرکت‌ها حداقل ۲۵% سهام شناور آزاد داشته باشند، این بخشودگی‌ها دو برابر خواهند شد. این مشوق‌ها، شرکت‌ها را به سمت ورود به بازار سرمایه و افزایش شفافیت مالیاتی سوق می‌دهد.

بله، تفاوت اساسی وجود دارد.

• برای سهام و حق تقدم سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس‌ها یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز، مالیات مقطوعی به میزان نیم درصد (۰.۵%) ارزش فروش وصول می‌شود.

• برای سهام و سهم‌الشرکه شرکا در سایر شرکت‌ها (غیربورسی)، مالیات مقطوعی به میزان چهار درصد (۴%) ارزش اسمی آن‌ها وصول می‌شود. در هر دو حالت، این مالیات مقطوع است و وجه دیگری به عنوان مالیات بر درآمد نقل و انتقال مطالبه نخواهد شد. این موضوع، فرآیند معاملات را بسیار ساده و قابل پیش‌بینی می‌کند.

خیر، تمامی درآمدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری در چارچوب قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید، از پرداخت مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند. این معافیت همچنین شامل درآمدهای حاصل از سرمایه‌گذاری در سایر اوراق بهادار (مانند اوراق مشارکت و صکوک) نیز می‌شود و حتی سود سپرده بانکی صندوق‌های سرمایه‌گذاری نیز مشمول این معافیت نرخ صفر است. هدف از این معافیت، تشویق به سرمایه‌گذاری غیرمستقیم و هدایت سرمایه‌های خرد به سمت تولید و توسعه اقتصادی است.

این موضوع از جمله نقاطی است که در گذشته ابهاماتی در مورد آن وجود داشته و آرای دیوان عدالت اداری آن را شفاف کرده است. بر اساس آخرین رویه قضایی، افزایش ارزش سهام و سرمایه‌گذاری‌های جاری که صرفاً در دفاتر ثبت می‌شوند و هنوز درآمد واقعی (از طریق فروش) محقق نشده است، به خودی خود مشمول مالیات عملکرد نیستند. این به معنای آن است که صرف اینکه ارزش دفتری سهام شما افزایش یافته، مالیاتی از شما مطالبه نمی‌شود، مگر اینکه این درآمد واقعاً محقق شده باشد. این رویه، از اعمال مالیات مضاعف جلوگیری کرده و به شفافیت بیشتر برای سرمایه‌گذاران کمک می‌کند.