مرور زمان مالیاتی

هدف اصلی ماده ۱۵۷، تعیین یک بازه زمانی مشخص برای سازمان امور مالیاتی جهت تشخیص و مطالبه مالیات بر درآمد از مودیانی است که اظهارنامه مالیاتی خود را در موعد مقرر تسلیم نکرده‌اند یا اصولاً مکلف به تسلیم اظهارنامه نیستند. این ماده به منظور ایجاد قطعیت مالیاتی و جلوگیری از نامحدود بودن زمان رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی تدوین شده است.

اگر سازمان در این مهلت قانونی برگ تشخیص را صادر و ابلاغ نکند، اظهارنامه مودی “قطعی” تلقی می‌شود و مالیات متعلق قابل مطالبه نخواهد بود. با این حال، اگر بعداً مشخص شود که مودی درآمد یا فعالیت انتفاعی کتمان شده‌ای داشته که قبلاً مورد مطالبه قرار نگرفته، مالیات مربوط به آن فعالیت‌ها همچنان با رعایت مهلت مرور زمان ماده ۱۵۷ قابل مطالبه خواهد بود.

تبصره ماده ۱۵۷ زمانی به کار می‌رود که مالیات به اشتباه از فردی غیر از مودی واقعی مطالبه شده باشد. در این حالت، پس از تایید هیأت حل اختلاف مالیاتی مبنی بر اینکه مطالبه از “غیر مودی” بوده، آن مطالبه “کان لم یکن” (باطل) می‌شود. سپس، اداره امور مالیاتی مکلف است بدون در نظر گرفتن مرور زمان اصلی ماده ۱۵۷، ظرف مدت یک سال از تاریخ صدور رأی هیأت مزبور، مالیات را از مودی واقعی مطالبه کند. اگر در این یک سال مالیات از مودی واقعی مطالبه نشود، آن مالیات نیز مشمول مرور زمان خواهد بود. این تبصره به خصوص در مواردی مانند سوءاستفاده از کارت بازرگانی کاربرد دارد.

خیر. بر اساس رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، حکم مرور زمان ماده ۱۵۷ و جریمه ماده ۱۹۰ (جریمه دیرکرد) صرفاً ناظر بر مالیات عملکرد است و قابل تسری به مالیات نقل و انتقال قطعی املاک و انتقال حق واگذاری محل توسط اشخاص (اعم از حقیقی و حقوقی) نیست. مالیات نقل و انتقال دارای ماهیت متفاوتی بوده و تابع مقررات خاص خود است.