نرم‌افزار حقوق و دستمزد ۱۴۰۵ رایگان فرصت دانلود رایگان؛ فقط برای مدت محدود
۰۰ ساعت
:
۰۰ دقیقه
:
۰۰ ثانیه

مالیات بر درآمد اجاره املاک

آکادمی رشد مالی » آموزش مالیات » مالیات بر درآمد اجاره املاک
نویسنده :
تیم آموزش آکادمی رشد مالی
003 10
ROSHDEMALI
Tehran, Iran

راز ارثیه و مالیات: آیا گنج شما مالیات داره؟ 🤯

فکر می‌کنید ارثیه فقط یه هدیه از آسمونه؟ 💰 با ماده 17 قانون مالیات‌های مستقیم آشنا بشید و کشف کنید چه دارایی‌هایی مشمول مالیات بر ارث میشن و نرخ‌ها چقدره! ورق بزنید و رازهای ارث و مالیات رو فاش کنید! ➡️


#مالیات_بر_ارث #ارثیه #قانون_مالیات #ماده17 #آکادمی_رشد_مالی

همانطور که می‌دانید، اداره و مدیریت املاک، چه برای سکونت و چه برای کسب‌وکار، همواره با چالش‌های مالیاتی خاص خود همراه است. یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مدیریت، آشنایی با مالیات بر درآمد اجاره املاک است که ماده 53 قانون مالیات‌های مستقیم به تفصیل به آن می‌پردازد.

در این مقاله، قصد داریم با زبانی دوستانه و بر اساس تجربه‌های عملی، شما را با جزئیات این ماده قانونی آشنا کنیم. تا بتوانید با درک صحیح قوانین، مالیات خود را به شکلی هوشمندانه مدیریت کرده و از بروز مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری نمایید.

شرح ماده 53 قانون مالیاتهای مستقیم

درآمد مشمول مالیات املاکی که به اجاره واگذار می گردد عبارت است از کل مال الاجاره، اعم از نقدی و غیر نقدی، پس از کسر بیست و پنج درصد (25%) بابت هزینه ها و استهلاکات و تعهدات مالک نسبت به مورد اجاره.
درآمد مشمول مالیات در مورد اجاره دست اول املاک مورد وقف یا حبس بر اساس این ماده محاسبه خواهد شد.
در رهن تصرف، راهن طبق مقررات این فصل مشمول مالیات خواهد بود.
هرگاه موجر مالک نباشد، درآمد مشمول مالیات وی عبارت است از مابه التفاوت اجاره دریافتی و پرداختی بابت ملک مورد اجاره.
حکم این ماده در مورد خانه های سازمانی متعلق به اشخاص حقوقی در صورتی که مالیات آنها طبق دفاتر قانونی تشخیص شود جاری نخواهد بود.
تبصره 1  محل سکونت پدر یا مادر یا همسر یا فرزند یا اجداد و همچنین محل سکونت افراد تحت تکفل مالک اجاری تلقی نمی شود مگر اینکه به موجب اسناد و مدارک ثابت گردد که اجاره پرداخت می شود. در صورتی که چند واحد مسکونی، محل سکونت مالک و یا افراد مزبور باشد، یک واحد برای سکونت مالک و یک واحد مسکونی برای هریک از افراد مذکور به انتخاب مالک از شمول مالیات موضوع این بخش خارج خواهد بود.
تبصره 2  املاکی که مجاناً در اختیار سازمانها و مؤسسات موضوع ماده (2) این قانون قرار می گیرد غیر اجاری تلقی می شود .
تبصره 3  از نظر مالیات بر درآمد اجاره املاک هر واحد آپارتمان یک مستغل محسوب می شود .
تبصره 4  در مورد املاکی که با اثاثه یا ماشین آلات به اجاره واگذار می شود، درآمد ناشی از اجاره اثاثه و ماشین آلات نیز جزء درآمد ملک محسوب و مشمول مالیات این فصل می شود .
تبصره 5  مستحدثاتی که طبق قرارداد از طرف مستأجر در عین مستأجره به نفع موجر ایجاد می شود ، بر اساس ارزش معاملاتی روز تحویل مستحدثه به موجر تقویم و پنجاه درصد (50%) آن جزء درآمد مشمول مالیات اجاره سال تحویل محسوب می گردد.
تبصره 6  هزینه هایی که به موجب قانون یا قرارداد به عهده مالک است و از طرف مستأجر انجام می شود و همچنین مخارجی که به موجب قرارداد انجام آن از طرف مستأجر تقبل شده در صورتی که عرفاً به عهده مالک باشد، به بهای روز انجام هزینه تقویم و به عنوان مال الاجاره غیر نقدی به جمع اجاره بهای سال انجام هزینه اضافه می شود .
تبصره 7 – در صورتی که مالک اعیان احداث شده در عرصه استیجاری ملک را کلاً یا جزئاً به اجاره واگذار نماید، مبلغ اجاره پرداختی بابت عرصه به نسبت مورد اجاره از مال الاجاره دریافتی کسر و مازاد طبق مقررات صدر این ماده مشمول مالیات خواهد بود.
تبصره 8 – در صورتی که مالک محل سکونت خود را بفروشد و در سند انتقال بدون اجاره بها مهلتی برای تخلیه ملک داده شود، در مدتی که محل سکونت انتقال دهنده می باشد تا شش ماه و در بیع شرط مادام که طبق شرایط معامله مبیع در اختیار بایع شرطی است، اجاری تلقی نمی شود مگر این که به موجب اسناد و مدارک ثابت گردد که اجاره پرداخت می شود .
تبصره 9 – وزارتخانه ها، مؤسسات و شرکت های دولتی و دستگاه هایی که تمام یا قسمتی از بودجه آنها به وسیله دولت تأمین می شود، نهادهای انقلاب اسلامی، شهرداریها و شرکتها و مؤسسات وابسته به آنها و همچنین سایر اشخاص حقوقی مکلف اند مالیات موضوع این فصل را از مال الاجاره هایی که پرداخت می کنند کسر و تا پایان ماه بعد به اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک پرداخت و رسید آن را به موجر تسلیم نمایند.
تبصره 10 – واحدهای مسکونی متعلق به شرکتهای سازنده مسکن که قبل از انتقال قطعی و طبق اسناد و مدارک مثبته به موجب قرارداد واگذار میگردد مادام که در تصرف خریدار می باشد، در مدت مذکور اجاری تلقی نمی شود  و از لحاظ مالیاتی با خریدار مانند مالک رفتار خواهد شد مشروط بر اینکه مالیات نقل و انتقال قطعی موضوع ماده (59) این قانون به مأخذ تاریخ تصرف پرداخت شده باشد.
تبصره 11 – مالکان مجتمع های مسکونی دارای بیش از سه واحد استیجاری که با رعایت الگوی مصرف مسکن بنا به اعلام وزارت مسکن و شهرسازی ساخته شده یا می شوند در طول مدت اجاره از صد در صد (100%) مالیات بر درآمد املاک اجاری معاف می باشد در غیر این صورت درآمد هر شخص ناشی از اجاره واحد یا واحدهای مسکونی در تهران تا مجموع یکصد و پنجاه متر مربع زیر بنای مفید و در سایر نقاط تا مجموع دویست مترمربع زیر بنای مفید از مالیات بر درآمد ناشی از اجاره املاک معاف می باشد.

راهنمای مطالعه
  • کلیات و مقدمات حل اختلاف مالیاتی
  • شناخت مراجع حل اختلاف مالیاتی و صلاحیت آن‌ها
  • جمع‌آوری و سازماندهی مدارک و مستندات
  • قوانین و مقررات مالیاتی مرتبط
  • نمایندگی در فرآیند حل اختلاف
  • نگارش لایحه مالیاتی
  • حضور در جلسه و پیگیری پس از رأی و نکات متفرقه

ماده 53 قانون مالیات‌های مستقیم: رکن اصلی مالیات بر اجاره املاک

درآمد مشمول مالیات اجاره چیست؟

بر اساس ماده 53 قانون مالیات‌های مستقیم، درآمد مشمول مالیات املاکی که به اجاره واگذار می‌شوند، شامل کل مال‌الاجاره دریافتی است. این مال‌الاجاره می‌تواند هم به صورت نقدی و هم به صورت غیرنقدی باشد.

نکته مهم اینجاست که برای محاسبه این درآمد، 25% از کل مال‌الاجاره بابت هزینه‌ها، استهلاکات و تعهدات مالک نسبت به ملک اجاره‌داده‌شده کسر می‌شود. این کسر 25%، یک قاعده عمومی و بدون نیاز به ارائه فاکتور برای ریز هزینه‌هاست که در تجربه ما، سهولت زیادی برای مؤدیان فراهم می‌کند.

برای محاسبه درآمد مشمول مالیات اجاره، ۲۵٪ از کل مال‌الاجاره بابت هزینه‌ها، استهلاکات و تعهدات مالک کسر می‌شود که این کسر نیازی به ارائه فاکتور برای ریز هزینه‌ها ندارد.

تفاوت مالک و موجر: درآمدهای مشمول مالیات برای غیرمالکین

شاید این سوال برای شما پیش آمده باشد که اگر موجر (اجاره‌دهنده) خودش مالک نباشد، وضعیت مالیات او چگونه است؟ ماده 53 به این موضوع نیز پاسخ داده است.

در چنین شرایطی، درآمد مشمول مالیات موجر، عبارت است از مابه‌التفاوت اجاره دریافتی و اجاره‌ای که خودش برای همان ملک پرداخت کرده است. این بخش برای کسانی که اقدام به اجاره دادن ملک استیجاری می‌کنند، اهمیت فراوانی دارد.

معافیت‌ها و استثنائات کلیدی در ماده 53 مالیات اجاره

قانونگذار، برای برخی شرایط خاص، معافیت‌ها یا قواعد ویژه‌ای را در نظر گرفته است:

  • محل سکونت بستگان نزدیک و افراد تحت تکفل: محل سکونت پدر، مادر، همسر، فرزند یا اجداد و همچنین افراد تحت تکفل مالک، اجاری تلقی نمی‌شود. مگر اینکه ثابت شود که اجاره‌ای پرداخت می‌شود. در صورت وجود چند واحد مسکونی، یک واحد برای سکونت مالک و یک واحد برای هر یک از افراد نامبرده (به انتخاب مالک) از مالیات معاف است.

  • خانه‌های سازمانی: خانه‌های سازمانی متعلق به اشخاص حقوقی، در صورتی که مالیات آنها طبق دفاتر قانونی تشخیص داده شود، مشمول حکم این ماده نخواهد بود. در واقع، در این موارد، ملاک محاسبه مالیات، اطلاعات ثبت‌شده در دفاتر قانونی شرکت است.

  • مجتمع‌های مسکونی با واحدهای زیاد: مالکان مجتمع‌های مسکونی دارای بیش از سه واحد استیجاری که با رعایت الگوی مصرف مسکن (اعلامی توسط وزارت راه و شهرسازی) ساخته شده‌اند، در طول مدت اجاره از 100% مالیات بر درآمد اجاره املاک معاف هستند. این معافیت مشروط بر این است که استفاده از ملک منحصراً برای سکونت باشد. در غیر این صورت، درآمد حاصله مشمول مالیات خواهد بود. این نکته بسیار مهمی است که در تجربه ما، بسیاری از مؤدیان به آن توجه کافی ندارند.

    • اگر این شرایط فراهم نباشد، درآمد هر شخص از اجاره واحد یا واحدهای مسکونی در تهران تا مجموع 150 متر مربع زیربنای مفید و در سایر نقاط تا مجموع 200 متر مربع زیربنای مفید، از مالیات معاف است. این بدان معناست که در صورت بیشتر بودن متراژ، صرفاً مازاد آن مشمول مالیات می‌شود.

  • املاک وقفی و حبس: درآمد حاصل از اجاره دست اول املاک مورد وقف یا حبس نیز مطابق همین ماده 53، پس از کسر 25% هزینه‌ها، مشمول مالیات است. یعنی حتی اگر ملک وقفی یا حبس باشد، درآمد حاصل از اجاره آن باید مالیات‌بندی شود.

  • هزینه‌های انجام‌شده توسط مستأجر برای مالک: اگر مستأجر هزینه‌هایی را که قانوناً یا طبق قرارداد بر عهده مالک است (یا عرفاً به عهده مالک است) انجام دهد، این مخارج به بهای روز، تقویم و به عنوان مال‌الاجاره غیرنقدی به جمع اجاره‌بهای سال اضافه می‌شوند و مالیات بر آن محاسبه خواهد شد.

  • اجاره اعیانی در عرصه استیجاری: چنانچه مالک، اعیانی را در زمینی استیجاری احداث کرده و آن را به اجاره دهد، مبلغ اجاره پرداختی بابت عرصه به نسبت مورد اجاره، از مال‌الاجاره دریافتی کسر شده و مازاد آن مشمول مالیات است.

  • فروش ملک با مهلت تخلیه: اگر مالک خانه خود را بفروشد و در سند انتقال، بدون دریافت اجاره‌بها، مهلتی برای تخلیه ملک (تا شش ماه) داده شود یا در بیع شرط (تا زمانی که ملک در اختیار بایع شرطی است)، در این مدت ملک اجاری تلقی نمی‌شود. مگر آنکه ثابت شود اجاره‌ای پرداخت شده است.

تکالیف قانونی موجران و مستأجران حقوقی: مالیات تکلیفی اجاره

یکی از نکات بسیار مهم در مالیات بر درآمد اجاره، موضوع «مالیات تکلیفی» است. وزارتخانه‌ها، مؤسسات و شرکت‌های دولتی، دستگاه‌هایی که بودجه‌شان از طریق دولت تأمین می‌شود، نهادهای انقلاب اسلامی، شهرداری‌ها و شرکت‌ها و مؤسسات وابسته به آن‌ها، و همچنین سایر اشخاص حقوقی، موظفند مالیات بر درآمد اجاره را از مال‌الاجاره‌ای که پرداخت می‌کنند، کسر نمایند.

سپس این مبلغ را تا پایان ماه بعد به اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک پرداخت کرده و رسید آن را به موجر تسلیم کنند. اینجاست که اهمیت آموزش صفر تا صد مالیات خود را نشان می‌دهد. عدم رعایت این تکلیف قانونی، علاوه بر مسئولیت تضامنی در پرداخت مالیات، مشمول جریمه نیز خواهد بود. لازم به ذکر است که این حکم فقط برای مستأجران حقوقی است و مستأجران حقیقی را در بر نمی‌گیرد.

نکات مهم در معاملات عادی و انتقال تصرفی املاک (قولنامه)

در گذشته، این بحث مطرح بود که اگر ملکی با سند عادی (قولنامه) منتقل شود و تا زمان تنظیم سند رسمی در اختیار خریدار قرار گیرد، آیا رابطه بین فروشنده و خریدار، “اجاره” تلقی می‌شود و فروشنده باید مالیات بر درآمد اجاره بپردازد؟

مدت‌ها بر اساس رویه‌های قبلی، اداره مالیاتی این موارد را اجاره تلقی می‌کرد. اما طبق آراء اخیر دیوان عدالت اداری، صرفِ در اختیار غیر بودن املاک و اموال مؤدی، به معنای اجاری بودن آن و مطالبه مالیات بر درآمد اجاره نیست. در واقع، دادگاه‌ها تأکید کرده‌اند که اطلاق این قاعده (که انتقال عادی ملک از نظر دولت قطعی نیست) خلاف شرع است.

این بدان معناست که مبنای تشخیص، باید واقعیت معامله باشد. اگرچه دفاتر اسناد رسمی در این موارد، گواهی پرداخت مالیات نقل و انتقال قطعی را صادر نمی‌کنند. با آموزش مالیات می‌توانید بر این چالش‌ها غلبه کنید.

چالش‌های رایج و راه‌حل‌ها در مالیات بر اجاره: بر اساس تجربه

  • درآمد اجاره غیرنقدی: محاسبه این نوع درآمد ممکن است پیچیده باشد. هزینه‌هایی که توسط مستأجر تقبل می‌شود اما عرفاً بر عهده مالک است، به بهای روز تقویم شده و به عنوان اجاره غیرنقدی به جمع اجاره‌بهای سال اضافه می‌شود. این بخش نیازمند دقت و شفافیت در قراردادهاست.

  • معافیت‌های همزمان: سوالی که زیاد مطرح می‌شود این است که آیا می‌توان از معافیت‌های مالیاتی مربوط به منابع مختلف درآمد (مثل اجاره، حقوق، مشاغل) همزمان استفاده کرد؟ پاسخ مثبت است. اشخاص حقیقی می‌توانند در یک سال مالیاتی، از یک معافیت مالیاتی در هر منبع درآمدی خود بهره‌مند شوند. یعنی یک معافیت برای درآمد اجاره، یک معافیت برای حقوق، و یک معافیت برای مشاغل.

  • خانه‌های در دست ساخت شرکت‌ها: واحدهای مسکونی شرکت‌های سازنده که قبل از انتقال قطعی به خریدار واگذار شده و در تصرف اوست، تا زمانی که سند رسمی منتقل نشده، اجاری تلقی نمی‌شوند. در این مدت، خریدار از لحاظ مالیاتی مانند مالک رفتار می‌شود، به شرطی که مالیات نقل و انتقال قطعی (ماده 59) بر اساس تاریخ تصرف پرداخت شده باشد.

مرتضی ایمانی
آموزش مشاوره مالیاتی با مرتضی ایمانی
آموزش کاربردی، رایگان و قدم‌به‌قدم مشاوره مالیاتی
+ ابزارهای محاسباتی رایگان
فرصت عضویت رایگان محدود است
۰۰ ساعت
:
۰۰ دقیقه
:
۰۰ ثانیه
مراحل دریافت پروژه مالیاتی روش‌های جذب رایگان پروژه مالیاتی تلفنی + آنلاین
پروسه مشاوره مالیاتی از مشاوره تشکیل پرونده تا رسیدگی مالیاتی
محاسبه مالیات درآمد استفاده از ابزار آنلاین محاسبه هوشمند مالیات
ترفندهای افزایش درآمد از مشاوره ساخت آگهی‌های حرفه‌ای مشاوره مالیاتی در پلتفرم‌ها
روند رسیدگی و دادرسی مالیاتی صفر تا صد دادرسی مالیاتی و هیات‌های اعتراض مالیاتی
فرصت‌های جدید مشاوره مالیاتی مالیات تراکنش‌های بانکی و مالیات بر عایدی سرمایه
بررسی فرصت‌های جدید در سال 1405 بررسی دقیق آمار مودیان مالیاتی نیازمند به مشاوره
قیمت گذاری بر جلسه مشاوره مالیاتی اصول قیمت گذاری و مارکتنیگ مشاوره مالیاتی
چالش‌های جدید مدیران کسب و کار دسته بندی نیازهای مالیاتی مودیان جدید در مشاوره
ثبت نام رایگان

سوالات پرتکرار

سوالات متداول (FAQ) درباره مالیات بر درآمد اجاره املاک

خیر. بر اساس رویه قضایی و نظر شورای عالی مالیاتی، معافیت تبصره 11 ماده 53 تنها زمانی اعمال می‌شود که ملک با کاربری مسکونی، صرفاً برای سکونت اجاره داده شده باشد. در صورتی که مستأجر از ملک مسکونی برای مقاصد تجاری، اداری، آموزشی یا بهداشتی استفاده کند، مالک از این معافیت برخوردار نخواهد شد و درآمد اجاره او مشمول مالیات خواهد بود.

بله. طبق رأی دیوان عدالت اداری، اشخاص حقیقی می‌توانند همزمان از چند معافیت مالیاتی که از منابع مختلف مالیاتی (مانند درآمد اجاره، درآمد حقوق و درآمد مشاغل) حاصل می‌شوند، برخوردار گردند. به عبارت دیگر، شما می‌توانید برای هر منبع درآمدی، از معافیت مربوط به آن منبع (در صورت شمول) به صورت جداگانه استفاده کنید.

مال‌الاجاره غیرنقدی به هرگونه منفعتی گفته می‌شود که به صورت نقدی پرداخت نشود، اما ارزش مالی داشته باشد و مالک در ازای اجاره ملک آن را دریافت کند. مثال بارز آن، هزینه‌هایی است که مستأجر موظف است طبق قانون یا قرارداد، یا حتی عرفاً، به جای مالک انجام دهد، مانند تعمیرات اساسی ملک. این هزینه‌ها به “بهای روز” تقویم شده و به عنوان بخشی از مال‌الاجاره غیرنقدی، به جمع اجاره‌بهای سال اضافه و مشمول مالیات می‌شوند.

خیر. طبق آراء جدید دیوان عدالت اداری، صرف اینکه ملکی با سند عادی منتقل شده و در تصرف خریدار باشد، به معنای اجاری تلقی شدن آن نیست. رویه‌های قبلی که این موارد را اجاره تلقی می‌کردند، ابطال شده‌اند. اکنون، مبنای تشخیص مالیات باید واقعیت معامله باشد و وجود سند عادی (قولنامه) می‌تواند دلیلی بر “انتقال قطعی” (بیع) باشد، حتی اگر ثبت رسمی نشده باشد. در این موارد، مالیات نقل و انتقال (ماده 59) باید بررسی شود، نه مالیات بر درآمد اجاره.

آموزش صفر تا صد مالیات
مجموعه آموزش‌های صفر تا صد مالیات (رایگان)

نتیجه‌گیری: هوشمندانه مالیات اجاره خود را مدیریت کنید

مالیات بر درآمد اجاره املاک، بخش جدایی‌ناپذیری از مدیریت مالی املاک در ایران است. آشنایی با ماده 53 قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره‌های آن، به شما کمک می‌کند تا با دیدی بازتر و آگاهانه‌تر، امور مالیاتی خود را برنامه‌ریزی کنید. در تجربه ما، این آگاهی، نه تنها از جریمه‌های ناخواسته جلوگیری می‌کند، بلکه می‌تواند به آرامش خاطر مالی شما منجر شود.

اگرچه این مقاله تلاش کرد تا مهم‌ترین نکات ماده 53 را به زبانی ساده بیان کند، اما قوانین مالیاتی همواره دارای جزئیات و پیچیدگی‌هایی هستند که ممکن است نیاز به مشاوره تخصصی یا آموزش مالیات عمیق‌تر داشته باشند. برای کسب آگاهی بیشتر و اطمینان از صحت اقدامات مالیاتی خود، می‌توانید از منابع آموزشی معتبر و مشاوران مالیاتی کمک بگیرید.

آیا آماده‌اید تا دانش مالیاتی خود را ارتقا دهید و با اطمینان خاطر بیشتری در مسیر سرمایه‌گذاری و مدیریت املاک خود گام بردارید؟

دوره آموزشی پیشنهادی

پرسش و پاسخ

نظر و یا هر سؤالی در خصوص مقاله” مالیات بر درآمد اجاره املاک “ دارید مطرح کنید تا پاسخ دهیم

5/5 - (32 امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

ورود | ثبت‌نام

لطفا شماره موبایل یا ایمیل خود را وارد کنید
آکادمی رشد مالی
جلسه مشاوره آنلاین
ویژه مسائل مالی و مالیاتی