معافیت مالیاتی املاک تملیک شده به دولت

خیر. طبق صراحت ماده 68 قانون مالیات‌های مستقیم، معافیت مالیاتی تنها در صورتی اعمال می‌شود که تملیک ملک به دولت در اجرای ماده (34) اصلاحی قانون ثبت اسناد و املاک مصوب مرداد ماه 1320 و اصلاحات بعدی آن صورت گیرد. بنابراین، صرف دولتی بودن نهاد یا سازمان مقصد، به معنای اعمال این معافیت نیست و باید سایر شرایط قانونی نیز احراز شود. این نکته کلیدی است که بسیاری از افراد ممکن است به آن توجه نکنند.

«عین ملک» به معنای خود دارایی فیزیکی (عرصه و اعیان) است، یعنی زمین و ساختمان. اما «حق واگذاری محل» که در بخشنامه‌های جدید نیز مورد تاکید قرار گرفته است، شامل حق کسب یا پیشه، حق تصرف محل، سرقفلی یا حقوق ناشی از موقعیت تجاری و اداری ملک می‌شود. این حقوق غیرفیزیکی هستند اما ارزش اقتصادی دارند. مالیات نقل و انتقال عین ملک 5% ارزش معاملاتی است، در حالی که مالیات حق واگذاری محل 2% وجوه دریافتی اعلامی مالک است. این تفاوت در ماهیت و نرخ مالیاتی، آن‌ها را از هم متمایز می‌کند و در محاسبات مالیاتی حائز اهمیت است. همچنین برای حق واگذاری محل، اگر وجوه دریافتی کمتر از 25 برابر ارزش معاملاتی ملک باشد، 25 برابر ارزش معاملاتی مبنای محاسبه مالیات قرار می‌گیرد.

بخشنامه شماره 200/63002/د مورخ 1403/08/26 صراحتاً بیان می‌کند که مفاد این بخشنامه و اعلام نسخ مقررات قبلی، «برای مواردی که تاریخ تعلق مالیات به آن‌ها پس از تاریخ لازم الاجراشدن قانون الزام (1403/04/02) است» اعمال می‌شود. این بدان معناست که برای معاملاتی که تاریخ تعلق مالیات آن‌ها پیش از 1403/04/02 بوده، مقررات قبلی «کماکان برای مراحل رسیدگی و دادرسی، معتبر است». بنابراین، تأثیر این بخشنامه عطف به ماسبق نمی‌شود و فقط معاملات جدید را در بر می‌گیرد، اما در فرآیندهای رسیدگی و دادرسی برای پرونده‌های قدیمی، مقررات زمان خود معامله معیار است.

بله. مفاد تبصره 3 بند 1 بخشنامه جدید به صراحت بیان می‌کند: «انتقال املاکی که معاملات آن ها عرفا به موجب اسناد غیررسمی صورت می گیرد و در سامانه «ساماندهی اسناد غیر رسمی» موضوع ماده (10) قانون الزام، ثبت می شوند نیز مشمول مالیات به نرخ موضوع ماده (59) قانون مالیات های مستقیم خواهند بود.» این نشان می‌دهد که با راه‌اندازی سامانه‌های جدید و افزایش شفافیت، حتی معاملات غیررسمی نیز در صورت ثبت در سامانه‌های مربوطه، از دید سازمان امور مالیاتی پنهان نخواهند ماند و مالیات نقل و انتقال به آن‌ها تعلق خواهد گرفت. این امر اهمیت ثبت معاملات را دوچندان می‌کند.