اظهارنامه مالیات بر ارث

تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث در مهلت قانونی (یک سال از تاریخ فوت) از اهمیت بالایی برخوردار است، حتی اگر انتظار نداشته باشید مالیاتی بپردازید. این اقدام به شما امکان می‌دهد تا از تمام کسورات و معافیت‌های قانونی بهره‌مند شوید. عدم تسلیم به موقع اظهارنامه، هرچند که مشمول جریمه ماده ۱۹۲ قانون نخواهد بود (که خود نکته‌ای مثبت است)، اما می‌تواند مانع از انجام برخی اقدامات قانونی بعدی مانند انتقال رسمی اموال شود. همچنین، این اظهارنامه مبنای رسمی برای تعیین وضعیت مالی متوفی و شفافیت قانونی است.

این یکی از نقاط چالشی مهم در گذشته بود! تا پیش از ابطال تبصره ۴ ماده ۲ آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۶، کسورات مربوط به دیون، واجبات مالی و عبادی و هزینه‌های کفن و دفن، صرفاً تا سقف ارزش اموال و دارایی‌هایی که در اظهارنامه اولیه توسط وراث ابراز شده بود، قابل پذیرش بود. این امر می‌توانست برای وراثی که به هر دلیلی از تمام اموال یا بدهی‌ها اطلاع نداشتند، چالش‌برانگیز باشد. اما خوشبختانه، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با صدور دادنامه‌ای در تاریخ ۱۶/۰۱/۱۴۰۱، این تبصره را ابطال کرد. این بدان معناست که دیگر محدودیتی از نظر سقف اظهارشده برای کسر دیون و واجبات وجود ندارد و تمام بدهی‌های محقق متوفی، صرف‌نظر از میزان اولیه اظهارشده در اظهارنامه، از ارزش کل ماترک (شامل اموال شناسایی‌شده توسط اداره مالیاتی نیز) قابل کسر است. این رأی، عدالت بیشتری را در فرایند محاسبه مالیات بر ارث فراهم آورده است.

بله، از ابتدای سال ۱۴۰۳، وظیفه جدیدی برای بانک‌ها و موسسات اعتباری تعیین شده است. بر اساس بخشنامه اخیر (شماره ۲/۲۰۱۳۱۹ مورخ ۱۸/۱۰/۱۴۰۲)، در صورتی که تاریخ فوت متوفی از ۱۳۹۵/۰۱/۰۱ به بعد باشد، بانک‌ها موظفند پس از درخواست وراث، قبل از پرداخت سپرده و سود متعلقه به وراث، مالیات بر ارث مربوطه را مستقیماً کسر نمایند. این مالیات بر اساس نرخ‌های ماده ۱۸ (۳% برای وراث طبقه اول، ۶% برای طبقه دوم و ۱۲% برای طبقه سوم) محاسبه می‌شود. بانک‌ها سپس موظفند مبلغ کسر شده را به حساب سازمان امور مالیاتی واریز و مشخصات وراث و مبالغ پرداختی را گزارش کنند. این اقدام به منظور تسهیل در امور وراث و کاهش مراجعات است، مگر اینکه وراث قبلاً گواهی مالیاتی مربوطه را از سازمان مالیاتی دریافت کرده باشند.

در بسیاری از موارد، وراث ممکن است در زمان تسلیم اظهارنامه اولیه، از تمام اموال و دارایی‌های متوفی مطلع نباشند. قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی این وضعیت را پیش‌بینی کرده‌اند. اداره امور مالیاتی صلاحیت‌دار موظف است با رعایت قوانین و مقررات مربوط، اموال و دارایی‌های اظهارنشده متوفی را شناسایی و نسبت به ارزیابی آن‌ها اقدام نماید. این به آن معناست که حتی اگر شما در ابتدا از وجود تمام دارایی‌ها بی‌اطلاع باشید، سازمان مالیاتی این موارد را کشف و در محاسبات لحاظ خواهد کرد. بنابراین، توصیه می‌شود هر اطلاعاتی که در اختیار دارید را به طور صادقانه در اظهارنامه قید کنید و سپس با سازمان همکاری نمایید تا فرایند تکمیل اطلاعات و محاسبات به درستی انجام شود.