راز ارثیه و مالیات: آیا گنج شما مالیات داره؟ 🤯
فکر میکنید ارثیه فقط یه هدیه از آسمونه؟ 💰 با ماده 17 قانون مالیاتهای مستقیم آشنا بشید و کشف کنید چه داراییهایی مشمول مالیات بر ارث میشن و نرخها چقدره! ورق بزنید و رازهای ارث و مالیات رو فاش کنید! ➡️
#مالیات_بر_ارث #ارثیه #قانون_مالیات #ماده17 #آکادمی_رشد_مالی
فرصتهای مالیاتی پنهان: درک جامع ماده 139 قانون مالیاتهای مستقیم
آیا میدانید که در نظام مالیاتی ایران، برخی فعالیتها و نهادها از پرداخت مالیات معاف هستند یا با نرخ صفر مالیاتی محاسبه میشوند؟ این یک فرصت پنهان و در عین حال حیاتی برای فعالان اقتصادی و نهادهای مدنی است. درک صحیح از این معافیتها میتواند به شفافیت مالی و بهرهوری بیشتر کمک کند. امروز میخواهیم سفری عمیق به قلب ماده 139 قانون مالیاتهای مستقیم داشته باشیم.
ماده 139 قانون مالیاتهای مستقیم، دریچهای به سوی معافیتهای مالیاتی خاص است. این ماده به طور ویژه، نهادها و فعالیتهایی را مورد حمایت قرار میدهد که ماهیت عمومی، خیریه، فرهنگی، آموزشی یا مذهبی دارند. هدف از این معافیتها، تسهیل فعالیتهای عامالمنفعه و تشویق سرمایهگذاری در حوزههای حیاتی کشور است.
الف – موقوفات، نذورات، پذیره، کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی آستان قدس رضوی، آستان حضرت عبدالعظیم الحسنی (ع)، آستانه حضرت معصومه (س)، آستان حضرت احمد ابن موسی (ع) «شاه چراغ»، آستان مقدس حضرت امام خمینی (ره)، مساجد، حسینیه ها، تکایا و سایر بقاع متبرکه از پرداخت مالیات معاف است. تشخیص سایر بقاع متبرکه به عهده سازمان اوقاف و امور خیریه میباشد.
ب – کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران از پرداخت مالیات معاف است.
ج – کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی صندوق های پس انداز بازنشستگی و سازمان بیمه خدمات درمانی و سازمان تأمین اجتماعی و صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستائیان و عشایر و همچنین حق بیمه و حق بازنشستگی سهم کارکنان و کارفرما و جریمه های دریافتی مربوط توسط آنها از پرداخت مالیات معاف است.
د – کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی مدارس علوم اسلامی از پرداخت مالیات معاف است. تشخیص مدارس علوم اسلامی با شورای مدیریت حوزه علمیه قم می باشد.
ه – کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی نهادهای انقلاب اسلامی از پرداخت مالیات معاف است. تشخیص نهادهای انقلاب اسلامی با هیأت وزیران می باشد.
و – آن قسمت از درآمد صندوق عمران موقوفات کشور که به مصرف عمران موقوفات برسد از پرداخت مالیات معاف است.
ز – درآمد اشخاص از محل وجوه بریه ولی فقیه، خمس و زکات از پرداخت مالیات معاف است.
ح – آن قسمت از درآمد موقوفات عام که طبق موازین شرعی به مصرف اموری از قبیل تبلیغات اسلامی، تحقیقات فرهنگی، علمی، دینی، فنی،اختراعات، اکتشافات، تعلیم و تربیت، بهداشت و درمان، بنا و تعمیر و نگهداری مساجد و مصلاها و حوزه های علمیه و مدارس علوم اسلامی و مدارس و دانشگاههای دولتی، مراسم تعزیه و اطعام، تعمیر آثار باستانی، امور عمرانی و آبادانی، هزینه یا وام تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان،کمک به مستضعفان و آسیب دیدگان حوادث ناشی از سیل، زلزله، آتش سوزی، جنگ و حوادث غیرمترقبه دیگر برسد، مشروط بر این که درآمد و هزینه های مزبور به تأیید سازمان اوقاف و امور خیریه رسیده باشد و همچنین ساخت، تعمیر و نگهداری مراکز نگهداری کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست در گروههای سنی و جنسی مختلف، مراکز نگهداری و مراقبت سالمندان، کارگاههای حرفه آموزی و اشتغال مصدومان ضایعه نخاعی، معلولان جسمی و حرکتی، زنان سرپرست خانوار و دختران خودسرپرست، مراکز آموزش، توانبخشی و حرفه آموزی معلولان ذهنی و کودکان نابینا، کم بینا، کم شنوا و ناشنوا و سایر مراکز و اماکنی که بتوانند در خدمت مددجویان سازمان های حمایتی بهزیستی کشور قرار گیرند از پرداخت مالیات معاف است.
تبصره – مفاصا حسابهایی که توسط شعب تحقیق موضوع ماده 14 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج واوقاف و امور خیریه مصوب 02/10/1363 صادر شده یا می شود اگر در مهلت مقرر مربوط به تسلیم اظهارنامه به سازمان امور مالیاتی کشور ارائه شود، برای برخورداری از هرگونه معافیت مالیاتی مقرر در این قانون یا سایر قوانین، به منزله اظهارنامه مالیاتی مؤدی تلقی می شود .
همچنین در مورد سالهای قبل از ابلاغ این قانون، در صورتی که مفاصا حساب مربوط تا پایان سال 1394 به امور مالیاتی ارائه شود، به منزله اظهارنامه مالیاتی خواهد بود.
ط – کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی مؤسسات خیریه و عام المنفعه که به ثبت رسیده اند، مشروط بر آن که به موجب اساسنامه آنها صرف امور مذکور در بند (ح) این ماده شود و سازمان امور مالیاتی کشور بر درآمد و هزینه آنها نظارت کند، از پرداخت مالیات معاف است.
تبصره – کمکهای نقدی و غیرنقدی که در هر سال مالی به مصرف نرسیده باشد بدون تعلق مالیات به سال مالی بعد منتقل می گردد.
ی – کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی و همچنین حق عضویت اعضاء مجامع حرفه ای، احزاب و انجمن ها و تشکل های غیر دولتی که دارای مجوز از مراجع ذیربط باشند و وجوهی که به موجب قانون و مقررات مربوط از درآمد یا حق الزحمه اعضاء آنها کسر و به حساب مجامع مزبور واریز می شود ، از پرداخت مالیات معاف است.
ک – موقوفات و کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی انجمنها و هیأت های مذهبی مربوط به اقلیت های دینی مذکور در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مشروط بر این که رسمیت آنها به تصویب وزارت کشور برسد، از پرداخت مالیات معاف است.
ل – فعالیتهای انتشاراتی و مطبوعاتی و قرآنی (دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دستگاههای ذیربط) ، فرهنگی و هنری که به موجب مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام می شوند، از پرداخت مالیات معاف است.
تبصره 1 – وجوهی که از فعالیت های غیر انتفاعی و به منظور پیشبرد اهداف و وظایف اشخاص موضوع این ماده از راه برگزاری دوره های آموزشی، سمینارها، نشر کتاب و نشریه های دوره ای و … در چارچوب اساسنامه آنها تحصیل می شود و سازمان امور مالیاتی کشور بر درآمد و هزینه آنها نظارت می کند، از پرداخت مالیات معاف است.
تبصره 2 – حکم تبصره 2 ماده 2 این قانون در مورد درآمد مشمول مالیات اشخاص موضوع این ماده جاری می باشد.
تبصره 3 – آیین نامه اجرایی موضوع این ماده به وسیله سازمان امور مالیاتی کشور تهیه و با پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
تبصره 4– مفاد این ماده در مواردی که از طرف حضرت امام خمینی (ره) یا مقام معظم رهبری دارای مجوز می باشند براساس نظر مقام معظم رهبری انجام می گیرد.
تبصره 5 – درآمدها و عایدی حاصل از موقوفات و کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی اشخاص موضوع بندهای (ط) و (ک) از پرداخت مالیات معاف می باشد. اینحکم شامل درآمد شرکتهای زیرمجموعه اشخاص مذکور نخواهد بود.
بیایید با هم نگاهی دقیقتر به این اشخاص و فعالیتها بیندازیم تا ببینیم چه کسانی میتوانند از این امتیاز بهرهمند شوند:
آستانهای مقدس و اماکن مذهبی: آستان قدس رضوی، آستان حضرت عبدالعظیم الحسنی (ع)، آستان حضرت معصومه (س)، آستان حضرت احمد ابن موسی (ع) «شاه چراغ»، آستان مقدس حضرت امام خمینی (ره)، مساجد، حسینیهها، تکایا و سایر بقاع متبرکه از پرداخت مالیات معاف هستند. تشخیص سایر بقاع متبرکه بر عهده سازمان اوقاف و امور خیریه است.
نهادهای حمایتی و صندوقهای خاص: جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران از پرداخت مالیات معاف است. همچنین، کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی صندوقهای پسانداز بازنشستگی، سازمان بیمه خدمات درمانی، سازمان تأمین اجتماعی، و صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستائیان و عشایر، به همراه حق بیمه و حق بازنشستگی سهم کارکنان و کارفرما و جریمههای دریافتی مربوط توسط آنها، از مالیات معاف هستند.
مدارس علوم اسلامی: مدارسی که طبق تشخیص شورای مدیریت حوزه علمیه قم جزء مدارس علوم اسلامی شناخته شده یا شوند، نسبت به کمکها و هدایای نقدی و غیرنقدی دریافتی، مشمول نرخ صفر مالیاتی میباشند. استفاده از نرخ صفر مالیاتی منوط به تأیید شورای مدیریت حوزه علمیه قم مبنی بر تداوم فعالیت مدرسه در زمره علوم اسلامی است.
نهادهای انقلاب اسلامی: نهادهایی که طبق نظر هیأت وزیران جزء نهادهای انقلاب اسلامی شناخته شده یا بشوند، نسبت به کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی، مشمول مالیات به نرخ صفر هستند.
صندوق عمران موقوفات کشور: آن قسمت از درآمد صندوق عمران موقوفات کشور که به مصرف عمران موقوفات برسد، مشمول مالیات به نرخ صفر است. این معافیت مشروط بر ارائه گواهی لازم از سازمان اوقاف و امور خیریه مبنی بر صرف درآمد در امور یاد شده است.
درآمد حاصل از وجوه ولی فقیه، خمس و زکات: درآمد اشخاص از محل وجوه بریه ولی فقیه، خمس و زکات نیز از پرداخت مالیات معاف است. این بند، اهمیت حمایت از وجوهات شرعی در نظام مالیاتی را نشان میدهد.
موقوفات عام و کارکردهای آنها: آن قسمت از درآمد موقوفات عام که طبق موازین شرعی به مصرف اموری از قبیل تبلیغات اسلامی، تحقیقات فرهنگی، علمی، دینی، فنی، اختراعات، اکتشافات، تعلیم و تربیت، بهداشت و درمان، بنا و تعمیر و نگهداری مساجد و مصلاها، حوزههای علمیه و مدارس علوم اسلامی، مدارس و دانشگاههای دولتی، مراسم تعزیه و اطعام، تعمیر آثار باستانی، امور عمرانی و آبادانی، هزینه یا وام تحصیلی دانشآموزان و دانشجویان، کمک به مستضعفان و آسیبدیدگان حوادث طبیعی و جنگ برسد، مشمول نرخ صفر مالیاتی است. شرط اصلی این است که درآمد و هزینههای مزبور به تأیید سازمان اوقاف و امور خیریه رسیده باشد.
موسسات خیریه و عامالمنفعه ثبت شده: کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی موسسات خیریه و عامالمنفعه که به ثبت رسیدهاند، مشمول نرخ صفر مالیاتی هستند. شرط بهرهمندی از این مزیت این است که کمکها مطابق اساسنامه آنها صرف امور بند “ح” همین ماده شود و سازمان امور مالیاتی کشور بر درآمد و هزینه آنها نظارت کند. تجربه نشان میدهد که رعایت دقیق اساسنامه و شفافیت مالی، کلید بهرهمندی از این معافیت است.
برای موسسات خیریه و عامالمنفعه، رعایت دقیق اساسنامه، صرف کمکها در امور مصرح قانونی و نظارت سازمان امور مالیاتی بر درآمد و هزینه، شروط کلیدی بهرهمندی از نرخ صفر مالیاتی هستند.
نکته کلیدی معافیت های مالیاتی
مجامع حرفهای، احزاب، انجمنها و تشکلهای غیردولتی: کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی و همچنین حق عضویت اعضا و وجوه کسر شده از درآمد یا حقالزحمه اعضا (که به حساب مجامع واریز میشود) از پرداخت مالیات معاف است. این تشکلها باید دارای مجوز از مراجع ذیربط باشند.
انجمنها و هیأتهای مذهبی اقلیتهای دینی: موقوفات و کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی این انجمنها، مشروط بر تأیید رسمیت آنها توسط وزارت کشور، از پرداخت مالیات معاف است.
فعالیتهای انتشاراتی، مطبوعاتی، قرآنی، فرهنگی و هنری: فعالیتهای انتشاراتی و مطبوعاتی و قرآنی (با مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دستگاههای ذیربط)، فرهنگی و هنری که با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام میشوند، از پرداخت مالیات معاف هستند. این معافیت شامل فعالیتهای غیرانتفاعی نیز میشود، مانند برگزاری دورههای آموزشی، سمینارها و نشر کتاب و نشریات دورهای که در چارچوب اساسنامه انجام شده و سازمان امور مالیاتی بر درآمد و هزینه آنها نظارت کند.
تجربه عملیاتی در حوزه مالیات به ما آموخته است که صرف مشمول بودن در لیست بالا کافی نیست و برای استفاده از این معافیتها، رعایت شروط و تکالیف قانونی ضروری است:
ارائه به موقع اظهارنامه مالیاتی: این یک شرط اساسی برای بسیاری از معافیتها است. عدم تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر، میتواند منجر به محرومیت از معافیتها شود.
نظارت سازمان امور مالیاتی: در بسیاری از موارد، مانند موسسات خیریه و موقوفات عام، نظارت سازمان امور مالیاتی یا نهادهای ذیربط (مانند سازمان اوقاف) بر درآمد و هزینه، شرط بهرهمندی از معافیت است. این نظارتها برای اطمینان از صرف وجوه در راستای اهداف تعیین شده قانونی انجام میشود.
ماهیت غیرانتفاعی: موسسه یا فعالیت باید رسماً غیرانتفاعی بودن خود را در اساسنامه تصریح کرده باشد.
صرف وجوه در امور مصرح: وجوه و کمکهای دریافتی باید طبق اساسنامه و الزامات قانونی، دقیقاً در اموری که قانون مشخص کرده (مانند امور خیریه، آموزشی، درمانی و…) مصرف شوند.
عدم معامله موسسان و مدیران با موسسه: اساسنامه باید صراحتاً متضمن این موضوع باشد که موسسان و وابستگان طبقات اول و دوم آنها، هیأت امنا و مدیران آنها، با موسسه معاملهای انجام ندهند. این شرط، برای حفظ شفافیت و جلوگیری از سوءاستفاده است.
انتقال دارایی پس از انحلال: اساسنامه باید حاکی از این باشد که پس از انحلال موسسه، دارایی آن به سازمان بهزیستی کشور یا یکی از موسسات دولتی یا خیریه و عامالمنفعه دیگر واگذار گردد.
حسابهای بانکی مشخص و ثبت دقیق هزینهها: موسسات باید حساب جاری به نام خود در یکی از بانکها افتتاح کرده و کلیه وجوه نقدی و درآمد خود را به آن حساب منتقل و تمامی هزینهها را نیز از طریق آن حسابها انجام دهند.
ارائه صورتحساب درآمد و هزینه: موسسات خیریه و عامالمنفعه مکلفند صورتحساب درآمد و هزینه سالانه خود را که متکی به اسناد و مدارک قابل قبول باشد، حداکثر تا چهار ماه پس از پایان سال مالی به مرجع ناظر مربوط تسلیم نمایند.
تا پیش از اصلاحات قانونی سال 1394، بسیاری از این موارد تحت عنوان “معافیت مالیاتی” مطرح بودند. اما با لازمالاجرا شدن قوانین جدید از ابتدای سال 1395، بسیاری از این “معافیتها” به “نرخ صفر مالیاتی” تغییر یافتند. این به آن معناست که این اشخاص همچنان باید اظهارنامه مالیاتی و دفاتر قانونی خود را ارائه دهند و مورد رسیدگی قرار گیرند، اما در صورت احراز شرایط، مالیات آنها با نرخ صفر محاسبه میشود. این تغییر، تاکید بر شفافیت و پاسخگویی بیشتر در نظام مالیاتی است.
در مسیر بهرهمندی از معافیتهای مالیاتی، چالشهایی نیز وجود دارد که آموزش صفر تا صد مالیات میتواند در رفع آنها موثر باشد:
مستندسازی دقیق: هر پرداختی و دریافتی باید با اسناد و مدارک قابل قبول پشتیبانی شود. این امر برای تأیید ناظران و جلوگیری از مشکلات آتی حیاتی است.
نظارت مستمر: نظارتهای دورهای و سالانه از سوی سازمان امور مالیاتی کشور یا نهادهای مربوط، یک فرایند اجتنابناپذیر است.
وجوه مازاد مصرف نشده: کمکها و هدایایی که در یک سال مالی به مصرف نرسیدهاند، بدون تعلق مالیات به سال مالی بعد منتقل میشوند، اما باید در نهایت صرف امور مصرح در قانون گردند. اگر این وجوه صرف اموری غیر از موارد قانونی شوند، مشمول مالیات خواهند بود.
فعالیتهای اقتصادی: اگر موسسات معاف، فعالیتهای اقتصادی دیگری غیر از امور عامالمنفعه مصرح در اساسنامه خود داشته باشند، درآمد حاصل از این فعالیتها (مانند درآمد اجاره املاک یا سود تسعیر ارز در صورتی که موسسه اقدام به معامله ارز کرده باشد) مشمول مالیات خواهد بود، مگر اینکه نرخ صفر مالیاتی برای آن تعیین شده باشد. این تمایز بسیار مهم است.
سوالات متداول و چالشبرانگیز در مورد ماده 139 قانون مالیاتهای مستقیم
خیر. طبق ماده 139 قانون مالیاتهای مستقیم، تنها کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی و همچنین درآمدهای حاصل از فعالیتهای غیرانتفاعی (مانند برگزاری سمینارها و نشر کتاب) که طبق اساسنامه و با نظارت سازمان امور مالیاتی کشور صرف امور خیریه و عامالمنفعه مصرح در بند “ح” این ماده شوند، مشمول نرخ صفر مالیاتی میباشند. درآمدهای حاصل از فعالیتهای اقتصادی که ماهیت عامالمنفعه مصرح ندارند، مانند فعالیتهای تجاری، مشمول مالیات خواهند بود.
خیر. کمکهای نقدی و غیرنقدی دریافتی موسسات خیریه و عامالمنفعه که در هر سال مالی به مصرف نرسیده باشند، بدون تعلق مالیات به سال مالی بعد منتقل میشوند. با این حال، شرط اصلی این است که این وجوه در نهایت صرف امور مصرح در بند “ح” ماده 139 شوند. در صورت صرف شدن در اموری غیر از موارد قانونی، در سال مصرف، مشمول مالیات خواهند بود.
خیر، به طور کلی مشمول مالیات نمیشود. بر اساس رأی اکثریت شورای عالی مالیاتی، دریافتهای نقدی و غیرنقدی موسسات خیریه و عامالمنفعه، خواه در شرایط افزایش و کاهش قیمت (در مورد ارز یا تسعیر آن) و خواه به صورت عین مال یا بهای مکتسبه آن از طریق فروش، و همچنین مالالاجاره دریافتی در مورد واگذاری به اجاره، چنانچه صرف امور مصرح در بند “ح” ماده 139 قانون شود، با رعایت سایر شرایط قانونی، مشمول مالیات نخواهد بود. اما، مالیات نقل و انتقال قطعی املاک و حق واگذاری محل و نقل و انتقال خودرو طبق فصول مربوطه قانون مالیاتهای مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده، همچنان برقرار است.
اساسنامه موسسات خیریه و عامالمنفعه باید صراحتاً متضمن این موضوع باشد که موسسان و وابستگان طبقات اول و دوم آنها (پدر، مادر، همسر، اولاد، اولاد اولاد) و همچنین هیأت امنا و مدیران آنها، حق انجام معامله با موسسه را ندارند. در صورت عدم رعایت این شرط، موسسه از شرایط بهرهمندی از نرخ صفر مالیاتی موضوع بند “ط” ماده 139 خارج خواهد شد. این موضوع نشان دهنده اهمیت رعایت دقیق جزئیات اساسنامه برای حفظ امتیازات مالیاتی است.
آینده شما در دستان شماست!
درک و رعایت دقیق قوانین مالیاتی، به ویژه در مورد معافیتها، میتواند پیچیده و چالشبرانگیز باشد. از تجربیات ما در این حوزه میآموزیم که حتی یک اشتباه کوچک در رعایت جزئیات، میتواند منجر به محرومیت از مزایای قانونی شود.
اگر میخواهید دانش خود را در زمینه مالیات به صورت حرفهای ارتقا دهید و با اطمینان خاطر در این مسیر قدم بردارید، یا اگر نیاز به راهنمایی تخصصی برای سازمان یا کسبوکار خود دارید، ما در کنار شما هستیم. با کلیک بر روی دکمههای زیر، میتوانید آینده مالیاتی خود را روشن کنید:
دوره آموزشی پیشنهادی
نظر و یا هر سؤالی در خصوص مقاله” معافیتهای مالیاتی موسسات خیریه و فعالیتهای فرهنگی “ دارید مطرح کنید تا پاسخ دهیم
ورود | ثبتنام
دیدگاهتان را بنویسید