اظهار و پرداخت مالیات کالاهای خاص در سامانه مؤدیان

بر اساس ماده ۳۴ قانون مالیات بر ارزش افزوده، کلیه مؤدیان مشمول این قانون موظفند اظهار و پرداخت مالیات مربوط به فصول ششم (مالیات کالاهای خاص) و هفتم (مالیات‌ها و عوارض خاص) را از طریق سامانه مؤدیان انجام دهند. این شامل تمامی فعالان اقتصادی می‌شود که با کالاهای خاص مانند فرآورده‌های نفتی، طلا و جواهر، نوشابه‌های قندی، محصولات دخانی و همچنین عوارض ویژه مانند عوارض سبز، مالیات شماره‌گذاری و نقل و انتقال وسائط نقلیه، مالیات خروج از کشور و عوارض برون‌شهری مسافر سروکار دارند.

بله، با وجود معافیت برخی کالاها از پرداخت مالیات و عوارض داخلی، طبق ماده ۱۲ قانون مالیات بر ارزش افزوده، تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان کالاهای معاف، و همچنین فعالان اقتصادی مستقر در مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی که حجم معاملات سالانه آن‌ها از مبلغ معینی بیشتر باشد، مکلف به عضویت و ثبت معاملات در سامانه مؤدیان هستند. این حکم برای شفافیت و پیگیری معاملات، حتی برای کالاهای معاف نیز الزامی است. بنابراین، برای کالاهایی که وارداتشان در مبادی گمرکی مالیات دارد ولی عرضه داخلی‌شان معاف است (مثل برخی محصولات کشاورزی و داروها با شرایط خاص)، ثبت معاملات در سامانه مؤدیان ضروری است.

قانون مالیات بر ارزش افزوده جدید، جرائم مشخصی را برای تخلفات مالیاتی تعیین کرده است. طبق ماده ۳۶، در صورت عدم تسلیم اظهارنامه (برای مؤدیان غیرعضو سامانه پس از استقرار سامانه)، جریمه‌ای معادل ۱۰ میلیون ریال یا دو برابر مالیات و عوارض پرداخت نشده (هر کدام بیشتر باشد) تعلق می‌گیرد. همچنین، کتمان معامله، بیش‌اظهاری مالیات خرید یا کم‌اظهاری مالیات فروش، ثبت معامله به نام غیر، یا استناد به اسناد صوری، جریمه‌ای معادل دو برابر مالیات و عوارض پرداخت نشده (و سه برابر در صورت تکرار تخلف در کمتر از دو سال) در پی دارد. علاوه بر این، تأخیر در پرداخت مالیات‌ها و عوارض موجب تعلق جریمه‌ای به میزان ۲ درصد در ماه نسبت به مالیات و عوارض پرداخت نشده خواهد بود. برای تخلف در ثبت معاملات طلا، جواهر و پلاتین، جریمه‌ای اضافی معادل ۹ درصد ارزش اصل طلا در نظر گرفته شده که غیر قابل بخشودگی است.

برای اطلاع از آخرین تغییرات، باید به منابع رسمی مراجعه کنید. طبق ماده ۲۶، فهرست کالاهای آسیب‌رسان به سلامت و واحدهای تولیدکننده آن‌ها، توسط کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت بهداشت، وزارت صنعت و وزارت امور اقتصادی و دارایی تصویب و تغییرات سالانه آن تا پایان دی ماه هر سال برای اجرا در سال بعد اعلام می‌شود. نرخ مالیات انواع سیگار و محصولات دخانی نیز سالانه ۵ واحد درصد افزایش می‌یابد تا به سقف‌های تعیین شده برسد. سازمان امور مالیاتی نیز مکلف است فهرست کالاها و خدمات معاف از مالیات و عوارض را از طریق شیوه‌های مناسب از جمله سامانه عملیات الکترونیکی خود به اطلاع عموم برساند. بهترین راه برای به‌روز ماندن، پیگیری اطلاعیه‌ها و بخشنامه‌های سازمان امور مالیاتی و استفاده از منابع معتبر آموزش مالیات است که آخرین تغییرات را پوشش می‌دهند.